Dostępność cyfrowa: co to znaczy i kogo dotyczy
Dostępność cyfrowa oznacza, że z serwisu korzysta każdy, niezależnie od wzroku, słuchu, sprawności rąk i używanej technologii. Ta strona wyjaśnia, co to znaczy w praktyce, czym jest WCAG i kogo w Polsce obejmują przepisy.
Czym jest dostępność cyfrowa
Strona jest dostępna wtedy, gdy da się z niej skorzystać niezależnie od tego, jak ktoś ją odbiera i czym ją obsługuje. Nie chodzi o osobną wersję dla osób z niepełnosprawnościami, tylko o jedną stronę, która działa dla wszystkich.
Bariera to każda rzecz, która komuś to uniemożliwia. Najczęstsze wyglądają tak:
- Zdjęcie produktu bez opisu alternatywnego. Dla osoby korzystającej z czytnika ekranu ono po prostu nie istnieje.
- Zbyt niski kontrast tekstu. Problem dla osoby słabowidzącej, ale też dla każdego, kto patrzy w telefon w słońcu.
- Formularz, w którym pole nie ma etykiety, a komunikat błędu mówi tylko „błąd”, nie mówiąc czego dotyczy.
- Menu, którego nie da się otworzyć klawiszem Tab, bo działa wyłącznie po najechaniu myszą.
- Brak widocznego obramowania na elemencie, na którym stoi fokus, przez co osoba na klawiaturze nie wie, gdzie jest.
- Przycisk tak mały, że nie da się w niego trafić palcem na telefonie.
Żadna z tych rzeczy nie dotyczy wyłącznie osób z niepełnosprawnościami. Każda z nich utrudnia życie także osobie starszej, zmęczonej, w hałasie albo z jedną ręką zajętą.
WCAG 2.2 i poziomy zgodności
WCAG to Web Content Accessibility Guidelines, międzynarodowe wytyczne opracowane przez W3C. Wersja 2.2 jest aktualna. Wytyczne dzielą się na trzy poziomy zgodności, a różnica między nimi to nie jakość wykonania, tylko zakres wymagań.
| Poziom | Co obejmuje | W praktyce |
|---|---|---|
| A | Minimum. Usuwa bariery, które całkowicie uniemożliwiają korzystanie. | Za mało, żeby uznać serwis za dostępny. |
| AA | Poziom, do którego odwołują się przepisy i standardy branżowe. | Praktyczny cel dla każdego serwisu komercyjnego. |
| AAA | Najwyższy. Część kryteriów jest niemożliwa do spełnienia dla niektórych rodzajów treści. | W3C nie zaleca go jako wymogu dla całego serwisu. |
Dlatego mówi się o zgodności z WCAG 2.2 na poziomie AA, a nie po prostu „o zgodności z WCAG”. Poziom trzeba podać, bo bez niego zdanie nic nie znaczy.
Kogo w Polsce dotyczą przepisy
Ustawa z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług (Dz.U. 2024 poz. 731) wdraża dyrektywę UE 2019/882, znaną jako European Accessibility Act. Termin dostosowania minął 28 czerwca 2025 r.
Obowiązek dotyczy między innymi:
- handlu elektronicznego, czyli sklepów internetowych
- bankowości detalicznej
- usług telekomunikacyjnych
- transportu pasażerskiego
- e-booków i usług ich rozpowszechniania
- audiowizualnych usług medialnych
- Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są z tego obowiązku wyłączone.
- Nadzór sprawuje Prezes Zarządu PFRON oraz organy nadzoru rynku właściwe dla danego sektora.
Jeśli Twojej działalności nie ma na tej liście, obowiązek najprawdopodobniej Cię nie dotyczy. Dostępność pozostaje wtedy kwestią jakości, a nie zgodności z przepisami.
Deklaracja dostępności w sektorze publicznym
To osobny przepis i osobna grupa adresatów. Ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz.U. 2019 poz. 848) zobowiązuje podmioty publiczne, między innymi urzędy, szkoły i jednostki samorządu, do opublikowania deklaracji dostępności. Firm prywatnych, w tym sklepów internetowych wymienionych wyżej, ten obowiązek nie obejmuje.
Deklaracja opisuje wyniki oceny dostępności, więc nie da się jej wystawić przed samą oceną. Kolejność jest stała:
- ocena zgodności, czyli audyt dostępności serwisu
- opis wyników tej oceny, czyli treść deklaracji
- publikacja deklaracji na stronie
Deklaracja wymaga przeglądu i aktualizacji do 31 marca każdego roku, a poza tym po każdej większej zmianie serwisu, która mogła wpłynąć na jego dostępność.
Częste pytania
Czym różni się WCAG od ustawy?
WCAG to wytyczne techniczne opracowane przez W3C, obowiązujące na całym świecie i niezależne od prawa jakiegokolwiek kraju. Ustawa to przepis krajowy, który wskazuje, kto musi je spełnić i od kiedy. WCAG mówi „jak”, ustawa mówi „kto i do kiedy”.
Czy dostępność dotyczy tylko osób niewidomych?
Nie. Dotyczy również osób słabowidzących, niesłyszących, z ograniczoną sprawnością rąk, z trudnościami poznawczymi, a w praktyce także każdego, kto korzysta ze strony w niesprzyjających warunkach: w słońcu, w hałasie, na małym ekranie albo z jedną wolną ręką.
Od czego zacząć, jeśli mam już stronę?
Od sprawdzenia, na czym stoisz. Przejdź swoją stronę samą klawiaturą, bez myszy, i spróbuj wypełnić formularz kontaktowy. Jeśli nie da się tego zrobić albo nie widać, na którym elemencie jesteś, masz odpowiedź. Dalszym krokiem jest audyt, który nazywa konkretne bariery i porządkuje je według priorytetu.
Pojedyncze pytania rozwijam w osobnych tekstach: poradnik dostępności cyfrowej.
Co dalej
Jeśli chcesz sprawdzić lub poprawić własny serwis, prowadzę trzy usługi:
- Audyt dostępności i ocena zgodnościdla sklepów internetowych
- Projekt i budowa dostępnej stronydla firm usługowych
- Szkolenia z dostępnościdla zespołów
Zbudujmy stronę dostępną dla każdego
Zgodną z WCAG 2.2 i zaprojektowaną wokół ludzi, którzy będą z niej korzystać. Napisz, odpowiem w ciągu jednego dnia roboczego.