Deklaracja dostępności w firmie prywatnej: kto naprawdę ma taki obowiązek

Obowiązek publikowania deklaracji dostępności wynika z ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz.U. 2019 poz. 848). Adresatami są podmioty publiczne, między innymi urzędy, szkoły i jednostki samorządu.

Firm prywatnych, w tym sklepów internetowych, ten obowiązek nie obejmuje.

Piszę to w pierwszym akapicie, bo cały ten tekst istnieje po to, żeby ktoś nie wziął cudzego terminu za swój.

Skąd bierze się data 31 marca

Podmioty publiczne mają obowiązek przeglądu i aktualizacji deklaracji do 31 marca każdego roku, a poza tym po każdej większej zmianie serwisu, która mogła wpłynąć na jego dostępność.

Ta data jest łatwa do znalezienia i trudna do umiejscowienia: krąży w poradnikach i wzorach pisanych dla urzędów, zwykle bez wyraźnego zaznaczenia, do kogo są adresowane. Jeśli prowadzisz sklep, nie jest Twoim terminem. Nic się dla Ciebie 31 marca nie kończy i nic nie zaczyna.

Co zatem dotyczy sklepu

Sklepy internetowe obejmuje inna ustawa: z 26 kwietnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 731), wdrażająca dyrektywę UE 2019/882, znaną jako European Accessibility Act. Termin dostosowania minął 28 czerwca 2025 r. Ta ustawa wymaga oceny zgodności usługi z wymaganiami dostępności.

To dwa osobne przepisy z osobnymi grupami adresatów, i mylenie ich jest najczęstszym nieporozumieniem w tym temacie. Jeśli chcesz sprawdzić, czy ta druga ustawa obejmuje Twój sklep, rozstrzygają to trzy pytania o zakres EAA.

Po co więc firmie prywatnej deklaracja

Skoro obowiązek nie wiąże, zostaje pytanie praktyczne, i tu odpowiedź jest inna niż „nie rób nic”.

Deklaracja dostępności to dokument, który opisuje wyniki oceny dostępności serwisu: co jest zgodne, co nie, jakie są znane ograniczenia i jak zgłosić problem. Traktuj ją jak sposób pokazania na zewnątrz stanu, który i tak musiałeś ustalić, robiąc ocenę zgodności.

Sytuacje, w których dokument opisujący ten stan bywa potrzebny:

• klient instytucjonalny albo publiczny w postępowaniu zakupowym
• partner, który sam podlega wymaganiom i sprawdza swoich dostawców
• użytkownik, który natrafił na barierę i szuka, gdzie ją zgłosić

Ostatni punkt jest najbardziej niedoceniany. Deklaracja zawiera kanał kontaktu w sprawach dostępności, a to bywa jedyne miejsce, w którym ktoś powie Ci o barierze, zamiast po prostu wyjść ze sklepu.

Kolejność, której nie da się odwrócić

Niezależnie od tego, czy publikujesz deklarację z obowiązku, czy z własnej decyzji, kolejność jest ta sama, bo wynika z tego, czym ten dokument jest:

1. ocena zgodności, czyli audyt dostępności serwisu
2. opis wyników tej oceny, czyli treść deklaracji
3. publikacja deklaracji na stronie

Deklaracja opisuje wyniki oceny, więc nie da się jej wystawić przed samą oceną. Wypełniony „na oko” wzór to oświadczenie o stanie, którego nikt nie sprawdził, podpisane nazwą Twojej firmy.

Deklaracja ma datę ważności

Deklaracja opisuje stan serwisu na dzień, w którym powstała ocena. Po większej zmianie serwisu przestaje być wiarygodna, dopóki jej nie zweryfikujesz.

To właściwość samego dokumentu, nie wymysł przepisu, i to jest miejsce, w którym najczęściej widzę problem. Deklaracje bywają wystawione raz i zapomniane: serwis przechodzi kolejne zmiany, dochodzą nowe funkcje i szablony, a dokument opisujący jego dostępność zostaje ten sam. Stoi za tym zwykle jedno założenie, że skoro deklaracja jest, to wystarczy.

Nie wystarcza, i to niezależnie od tego, czy publikujesz ją z obowiązku, czy dobrowolnie. Dokument opisujący stan, którego już nie ma, jest gorszy niż brak dokumentu, bo wygląda na aktualny.

Co z tego wynika w praktyce

Jeśli prowadzisz sklep i szukałeś informacji o deklaracji dostępności, prawdopodobnie znalazłeś przepisy pisane dla urzędów. Uporządkujmy:

• termin 31 marca: nie Twój
• obowiązek publikacji z ustawy z 2019 r.: nie Twój
• ocena zgodności z ustawy z 2024 r.: Twoja, jeśli ustawa obejmuje Twój sklep
• deklaracja jako dokument: opcja, która ma sens wtedy, gdy ktoś pyta o stan dostępności

Treść deklaracji przygotowuję w ramach audytu, a Ty ją zatwierdzasz przed publikacją, bo wystawiasz ją pod nazwą swojej firmy. Publikuje i utrzymuje ją właściciel serwisu.